"Een herder wordt meteoroloog wanneer hij het klimaat analyseert, botanicus wanneer hij weidegrond kiest, zootechnicus wanneer hij zijn vee voedt, diergedragsdeskundige wanneer hij voor zijn dieren zorgt, econoom wanneer hij wol, kasjmiervezel, vlees en huiden van zijn vee verkoopt, en voedseltechnoloog wanneer hij zuivelproducten bereidt," zo concludeerde het Mongolian Economy Magazine na gesprekken met nomadische herders die 40 procent van de Mongolen vormen en eeuwenoude tradities in stand houden.
De natuur heeft de religie en de filosofie van de Mongolen gevormd en een eenvoudige, vervullende manier van leven geïnspireerd. Door de eeuwen heen hebben nomaden hun wijsheid doorgegeven om de natuur te vereren, zich eraan aan te passen en er in harmonie mee te leven, in plaats van haar te vrezen of te vernietigen. Het sjamanisme, een van de oudste religieuze overtuigingen, bestaat nog steeds onder de Mongolen, in nauwe verbinding met de oorspronkelijke ideologie die een bestaan in overeenstemming met de natuur hoog waardeert.
Het nomadenleven ervaren gaat niet alleen over omgaan met dieren, maar ook over leren overleven in de natuur door mogelijke gevaren te voorkomen. De Mongolen hebben een lange traditie van weersvoorspelling aan de hand van signalen die de natuur geeft. Het is heel gewoon dat nomaden buiten blijven staan, simpelweg voelend en observerend — de natuur en de dieren om hen heen gadeslaan. Na een moment van stilte vertellen ze hun kinderen wat er gedaan moet worden om het vee te beschermen tegen mogelijke natuurverschijnselen. Een betoverende rode lucht is voor nomaden bijvoorbeeld niet alleen een prachtig kleurenspektakel, maar een voorteken van een zonnige dag. Deze taaie mensen hebben altijd erkend dat dieren hun zesde zintuig optimaal inzetten en door hun gedrag laten weten wat er staat te komen. De meest voorkomende traditionele tekens hebben te maken met het vee: wanneer het aanvoelt dat het weer gaat verslechteren, trekt het zich terug van de blootgestelde heuvels en zoekt het bescherming op lagere gronden. De lijst van natuurtekens die nomaden dagelijks gebruiken om het weer in de gaten te houden, is lang genoeg voor een heel boek.
Een van de meest treffende voorbeelden is de veelbesproken roman die wereldwijd een bestseller werd: Wolf Totem. Het boek beschrijft nomaden en hun nomadisch bestaan, zwervend over de steppen met hun schapen en koeien in harmonie met de natuur, gebaseerd op een waargebeurd verhaal. De nomaden hadden een haat-liefdeverhouding met de wolven die hen en hun vee aanvielen, maar die tegelijkertijd ook vereerd werden. De roman vertelt het verhaal van nomaden en sedentaire mensen en hun verhouding met wolven. Dit is nog steeds actueel en wordt nog steeds beleefd op het Mongoolse platteland.
De kennis van een herder wordt beschouwd als "koningskennis" en herders als "meesters van duizend vaardigheden". Dat is een eerlijke evolutie: een herder wordt meteoroloog wanneer hij het weer analyseert, botanicus wanneer hij weidegrond kiest, zootechnicus wanneer hij vee voedt, biopsycholoog wanneer hij voor zijn dieren zorgt, econoom wanneer hij wol, kasjmiervezel, vlees en huiden verkoopt, en voedseltechnoloog wanneer hij zuivelproducten bereidt. Het is niet anders te omschrijven dan als een "exacte wetenschap" wanneer herders honderden schapen individueel herkennen aan hun uiterlijk en de locatie van hun paarden kunnen aanwijzen — met de precisie van een GPS — zelfs als ze die al dagenlang niet hebben gezien. Dit wordt in de praktijk bevestigd wanneer reizigers versteld staan van de rijvaardigheid van Mongolen op het platteland, waar het landschap er voor buitenstaanders vrijwel identiek uitziet.
GERELATEERD ARTIKEL:
DUURZAAM KASJMIER IS WARE LUXE
Het verbaast velen te ontdekken hoe de taaie en robuuste Mongoolse nomaden, die zulke barre klimaten trotseren, tegelijkertijd een tedere zorg tonen voor hun dieren, de planten en elkaar. Zijn er andere beschavingen die hun laarzen hebben ontworpen om jonge scheuten niet te beschadigen? Hoeveel anderen zingen en spelen nog steeds muziek om pas bevallen dieren te troosten en hen aan te moedigen hun afgewezen jongen — en die van anderen — toch te aanvaarden? Deze rituelen vormen het immaterieel nomadisch erfgoed dat van generatie op generatie wordt doorgegeven en ook vandaag nog wordt beoefend.
