Al eeuwenlang heeft een natuurlijke harmonie tussen herder en dier de waarden, tradities en cultuur van de Mongolen gevormd. Vandaag de dag is het een levensstijl geworden die het belang benadrukt van de natuurlijke cyclus waarin elk levend organisme met andere organismen samenwerkt en van elkaar afhankelijk is om uiteindelijk te overleven. Er bestaan zelfs historische verslagen over wijsheden met betrekking tot harmonieus leven met de natuur, zoals legenden over bergen, rivieren en dergelijke.
Vandaag de dag beoefent nog altijd meer dan een derde van de Mongoolse bevolking het nomadisme, een bewonderde levensstijl die sinds de vroege bronstijd relatief onveranderd is gebleven.
Dus, wat is een nomade?
Een nomade kan worden omschreven als iemand die regelmatig van de ene plaats naar de andere reist. Voor Mongoolse nomadische herders is hun thuis vrijwel overal in de uitgestrekte steppen van Mongolië, samen met hun kudde, aangezien het grootste deel van het land open is en aan niemand toebehoort.
Hoe verplaatsen ze zich?
Op het Mongoolse platteland is er in honderden kilometers omtrek geen enkele omheining te zien. Er strekt zich een ononderbroken zee van steppen, woestijnen, bossen, bergen, lange rivieren en ongerepte meren uit. Er zijn maar weinig verharde wegen en nog minder elektriciteitsleidingen.
Mongoolse herders blijven zelden langer dan enkele weken op één plek en moeten zich over ruig, meedogenloos terrein verplaatsen. Daarom reizen ze licht te paard, met alleen de basisbenodigdheden. Ze nemen hun kuddes mee en een verplaatsbaar huis dat een ‘ger’ wordt genoemd (of joert in het Turks), een woning die afstamt van de oude nomadische herders. Ze reizen rustig en genieten onderweg eenvoudigweg van het leven.
Waarom verplaatsen ze zich?
Om te begrijpen waarom Mongoolse herders een nomadische levensstijl hebben, is het belangrijk te begrijpen hoe sterk ze afhankelijk zijn van de vijf dieren die cruciaal zijn voor hun overleving: yaks, schapen, geiten, kamelen en paarden.
Mongolië kent een van de strengste winters ter wereld. In een land waar de temperatuur kan dalen tot -40oC, vormt vlees een belangrijk onderdeel van het nomadische dieet. Het helpt hen een lichaamsreserve op te bouwen tegen de kou en geeft hun de kracht om lange tijd de barre wildernis te doorstaan. Voor extra voeding wordt de melk van deze dieren met de hand verwerkt tot traditionele producten zoals yoghurt, boter, kaas, melkthee, gefermenteerde melk en andere zoetigheden.
Ook hun huid en vacht zijn onmisbaar voor hun levensstijl. Kasjmier van geiten en wol van schapen worden tot vilt verwerkt voor kleding, beddengoed en onderdak; paarden, kamelen en yaks worden gebruikt als transportmiddelen; haren en botten dienen om muziekinstrumenten en speelgoed te maken; en zelfs hun gedroogde mest wordt gebruikt als brandstof om voedsel te bereiden en hun huizen te verwarmen. Simpel gezegd: niets gaat verloren.
Hun overleving is dan ook onlosmakelijk verbonden met deze dieren die hun kudde vormen. Daarom maken Mongoolse nomadische herders het tot hun belangrijkste levensdoel om voor hun vee te zorgen. Zozeer zelfs dat het meerdere keren per jaar afbreken en verplaatsen van hun woningen een groot onderdeel van hun cultuur is geworden.
Hoe zorgen ze voor hun kuddes?
Vanwege de drastische veranderingen in de weersomstandigheden in Mongolië gebruiken nomadische herders wat bekendstaat als ‘koningskennis’, eeuwenoude wijsheid die van generatie op generatie wordt doorgegeven om het voortbestaan van hun kuddes te waarborgen. Deze kennis is zo essentieel dat het ontbreken ervan gevaar kan opleveren voor zowel herder als dier.
Als herders hun kudde bijvoorbeeld vóór het begin van de winter naar de bergweiden verplaatsen, zal er te weinig water voor de dieren zijn. Als ze de geiten en schapen te vroeg in het seizoen met de hand kammen, kunnen de dieren aan onderkoeling sterven. En zonder vee kunnen herders hun volledige levensonderhoud verliezen.
Daarnaast zorgt dit voor een band van wederzijds begrip tussen hen. Het hoeden zelf is een prachtige dans tussen mens en dier. Mongoolse herders hebben een unieke manier ontwikkeld om met de vijf dieren te communiceren. Ze ontdekten dat elk dier anders reageert op verschillende geluiden. Zo merkten ze dat paarden sterker reageren op het zachte ‘chu-chu’ en koeien op het krachtigere ‘huch-huch’. Met deze geluiden kunnen herders hun vee eenvoudig leiden en bijeenhouden wanneer het tijd is om naar andere graasgebieden te trekken.
Blijft de nomadische levensstijl bestaan?
Het zou gemakkelijk zijn om Mongolië te zien als een land dat enigszins in het verleden is blijven steken en ouderwets is, maar dat zou niet juist zijn. Mongoolse nomaden kiezen ervoor om van het land te leven, omdat dit voor hen eenvoudigweg een manier van leven is die echte waarde biedt en hun geest voedt. Voor hen is het ongebruikelijk om te bedenken dat dieren achter hekken en in hokken worden gehouden, omdat het vrijwel ondenkbaar is om dieren van hun natuurlijke leefomgeving weg te houden.
Wij zien deze nomadische levensstijl voortbestaan, en merken zoals GOBI Kasjmier hebben een onmiskenbaar sterke band met de traditionele nomadische levensstijl. Als authentiek Mongools kasjmiermerk dragen wij bij als een producent met een lange geschiedenis, wiens kasjmiergeiten door de nomadische herders zelf worden gefokt en met de hand gekamd. Met elke aankoop van ons Volledig traceerbare kasjmier waarderen wij daarom onze klanten, wier steun ons verbonden houdt met de cultuur en levensstijl van onze herders en met het land waar onze kasjmier vandaan komt.
