Al eeuwenlang bepaalt de natuurlijke coëxistentie tussen herder en dier de waarden, tradities en cultuur van de Mongolen. Vandaag de dag is dit uitgegroeid tot een levensstijl die het belang benadrukt van de natuurlijke kringloop, waarbij alle levende wezens met elkaar in wisselwerking staan en van elkaar afhankelijk zijn om uiteindelijk te overleven. Er zijn zelfs historische getuigenissen van wijsheid over het harmonisch samenleven met de natuur, in verhalen en legenden over bergen, rivieren en meer.
Vandaag de dag beoefent meer dan een derde van de Mongoolse bevolking nog steeds het nomadisme, een bewonderde levensstijl die sinds de vroege bronstijd grotendeels onveranderd is gebleven.
Maar wat is een nomade eigenlijk?
Een nomade kan worden omschreven als iemand die periodiek van de ene naar de andere plek trekt. Voor Mongoolse nomadische herders is hun thuis zo goed als overal in de uitgestrekte steppen van Mongolië, samen met hun kudde, aangezien het grootste deel van het land vrij en onopgeëist is.
Hoe verplaatsen zij zich?
Op het Mongoolse platteland is er in geen enkele richting voor honderden kilometers een hek te zien. Er strekt zich een ononderbroken zee van steppen, woestijnen, bossen, bergen, lange rivieren en kristalheldere meren uit. Er zijn nauwelijks verharde wegen en nog minder elektriciteitsleidingen.
Zelden langer dan een paar weken op dezelfde plek, en steeds genoodzaakt om over ruig en onherbergzaam terrein te trekken, reizen Mongoolse herders te paard met alleen het hoognodige. Ze nemen hun kudde mee en een verplaatsbare woning, de 'ger' (of yurt in het Turks), een overblijfsel van de oude nomadische herders. Ze reizen rustig en genieten eenvoudigweg van het leven onderweg.
Waarom verplaatsen zij zich?
Om te begrijpen waarom Mongoolse herders een nomadisch bestaan leiden, is het belangrijk te beseffen hoe sterk zij afhankelijk zijn van de vijf dieren die essentieel zijn voor hun overleving: yaks, schapen, geiten, kamelen en paarden.
Mongolië kent een van de strengste winters ter wereld. In een land waar de temperatuur kan zakken tot -40oC is vlees een belangrijk onderdeel van het nomadische voedingspatroon. Het helpt hen de kou te weerstaan en geeft hen de kracht om langdurig te overleven in de ruige wildernis. Voor extra voeding wordt de melk van deze dieren gebruikt om met de hand traditionele gerechten te bereiden, zoals yoghurt, boter, kaas, melkthee, gefermenteerde melk en andere lekkernijen.
Ook hun huid en vacht zijn onmisbaar in dit leven. Kasjmier van geiten en wol van schapen worden gevilt voor kleding, beddengoed en schuilplaatsen; paarden, kamelen en yaks dienen als transportmiddel; haren en botten worden gebruikt voor muziekinstrumenten en speelgoed; en zelfs gedroogde mest dient als brandstof om voedsel te bereiden en de woningen te verwarmen. Kortom: niets gaat verloren.
Hun overleving is dan ook onlosmakelijk verbonden met de dieren die hun kudde vormen. Daarom maken Mongoolse nomadische herders de zorg voor hun vee tot hun belangrijkste levensmissie. Zo sterk zelfs dat het verplaatsen van hun verblijf meerdere keren per jaar het nomadisme tot een integraal onderdeel van hun cultuur heeft gemaakt.
Hoe zorgen zij voor hun kudde?
Vanwege de ingrijpende weersveranderingen in Mongolië maken nomadische herders gebruik van wat bekend staat als 'koningskennis', een eeuwenoude wijsheid die van generatie op generatie wordt doorgegeven om de overleving van hun kudde te garanderen. Deze kennis is zo onmisbaar dat het zonder haar gevaarlijk kan worden voor zowel herder als dier.
Als herders hun kudde bijvoorbeeld naar de bergweiden brengen voordat de winter begint, zal er te weinig water zijn voor de dieren. Als zij de geiten en schapen te vroeg in het seizoen met de hand kammen, kunnen de dieren aan onderkoeling sterven. En zonder vee kunnen herders hun volledige bestaansmiddelen verliezen.
Bovendien verdiept dit een bijzondere verstandhouding tussen mens en dier. Het hoeden zelf is een prachtige dans tussen mens en dier. Mongoolse herders hebben een unieke manier ontwikkeld om met de vijf dieren te communiceren. Ze ontdekten dat elk dier anders reageert op bepaalde klanken. Zo reageren paarden beter op het zachte 'chu-chu' en koeien op het krachtigere 'huch-huch'. Met deze klanken kunnen herders hun vee eenvoudig geleiden en bijeendrijven wanneer het tijd is om naar andere gebieden te trekken om te grazen.
Zal de nomadische levensstijl voortbestaan?
Het zou gemakkelijk zijn om Mongolië als enigszins achtergebleven en ouderwets te beschouwen, maar dat zou niet kloppen. Mongoolse nomaden kiezen er bewust voor om van het land te leven, omdat het voor hen simpelweg een levensstijl is die echte waarde biedt en voeding geeft aan hun ziel. Voor hen is het vreemd om te denken aan dieren die achter hekken en in hokken worden gehouden, want het is bijna ondenkbaar om dieren van hun natuurlijke leefomgeving af te schermen en hen die ons zoveel geven op een onethische manier te behandelen.
Wij zien deze nomadische levensstijl voortbestaan omdat merken zoals GOBI Cashmere een onmiskenbare band hebben met de traditionele nomadische levensstijl. Als authentiek Mongools kasjmiermerk nemen wij onze verantwoordelijkheid als ethische en bewuste producent, waarvan de kasjmiergeiten worden grootgebracht en met de hand gekamd door de nomadische herders zelf. Zo waarderen wij bij elke aankoop van ons volledig traceerbaar kasjmier de klanten wier steun bijdraagt aan het behoud van de cultuur en levensstijl van onze herders en het land waaruit ons kasjmier afkomstig is.
